Logo de Google
GernikakoBakearenMuseoaFundazioa
Mas

Gernikako Bakearen Museoa

Gernikako Bonbardaketari buruzko Dokumentazio 
                      Zentrua
Hasiera >> Dokumentazio Zentrua >> Ikerketa

Ikerketa

Dokumentazio Zentruak archivo, hemeroteka, filmategi eta beste hainbat zentrutan ikerkuntza lanetan darrai munduan zehar Gernikako Bonbardaketa eta Espainiar Guda Zibilari buruz dauden berrien bila.

ARLO HONETAKO AZKEN EKINTZAK:

Archivio Storico Diplomatico, Ministero degli Affari Esteri-n ikerketa (Erroma, Italia; 2016ko abendua)

Gerra Zibila ikertzeko atalik garrantzitsuena Ufficio Spagna da, Italiako Atzerri Arazoetarako ministroak, Galeazzo Cianok sortua. Bertan aurki ditzakegu 1937ko urtarriletik martxora bitarteko Espainiako egoerari buruzko txostenak; Euskal Herriko egoeraren aipamen ugari daude bertan.

-Euskal nazionalistekin negoziaketak (1937ko apirilaren 5a).
–Francoren eszeptizismoa Bilboko errendizioa dela eta (1937ko apirilaren 12a).
–Frankistek Bilboko errendiziorako proposatutako baldintzak (1937ko apirilak 25).
–Cavaletti kontsulak Bilboko errendizioa dela eta euskal ordekariekin izandako bileraren txostena (1937ko maiatzaren 11a).
-Cianok Cavaletti-ri emandako agindua euskal ordezkariek kontaktua eteteko (1937ko maiatzaren 5a).
-1937ko martxoaren amaieratik euskal ordezkariekin izandako negoziazioen laburpena (1937ko ekainaren 29a).
-Euskal batailoien erredizioa nola egin zitekeen azaltzen zuen oharra Alberto Onaindia kanonigo abertsalearen eskutik (1937ko uztailaren 7a).
-Italiako enbaxadorearen txostena: Francorekin izandako elkarrizketa azaltzen du, amore emandako euskaldunen jarrerari eta heriotza zigorrak bertan behera uzteari burukoak (1937ko irailak 18).
-Juan Ajuriaguerraren heriotz zigorraren konmutazioari buruzko oharra (1937ko abenduaren 15a).
(1.000 dokumentu baino gehiago).


Ufficio Storico dell Stato Maggiore dell’Aeronautica Militare-n ikerketa (Erroma, Italia; 2016ko abendua)

Fitxategi honek Gerra Zibilean Euskadin egin ziren aire operazioen dokumentazio ugari du, OME (Operazioni militari Spagna) atalean gordeta daude eta 97 paper-sortek osotzen dute. Dokumentu gehienek 1937ko udabarrian eta udan Bizkaia eta Santanderreko kanpainak aipatzen dituzte.
Dokumentu garrantzitsuenak operazioen aginduak dira, unitate desberdinei burutu beharreko ekintzen argibideak transmititzen zizkietenak: erasoaren helburua, posizioa, erasoa egiteko aukeratutako aparatuak, ordutegia eta ibilbidea, erasoaren modalitatea eta erabilitako bonba kopurua, beste datu tekniko batzuen artean. (1000 dokumentu baino gehiago).


Investigación en el Federal Public Services of Foreign Affairs. Archives diplomatiques (Bruselas, Bélgica) (Noviembre 2016)

Gerra Zibila Euskadin izan zeneko dokumentazioa dago gordeta espediente desberdinetan: Bilbon zegoen Belgikako kontsula zen Emile Dubois eta Donibane Lohitzunen zegoen Belgikako enbaxadorea zen R. Everts-en arteko harremanak, Eibarko armagintzaren egoera eta garapena gerra garaian, ebakuazioak, Agirre Lehendakariak Belgikako gobernuari egindako laguntza eskariak, haurren harrera eta aberriratzea, Gernikako bonbardaketa, Euskadiko eta Kataluniako gobernuen telegramak frankisten hegazkinek egindakoak salatuz, Ordezkarien-ganbarako dokumentuak, eta abar.


Belgikako Royal Libraryn ikerketa (2016ko azaroa)

1937ko Belgikako prentsa aztertu da, Gerra Zibila Euskadin, Gernikako bonbardaketa eta erbestea gaiak begiratuz.


Galiziako erreinuko artxibuan ikertzen (A Coruña) Iglesias Brage fondoa (Ipar Fronteko operazioen burua) 2016

Honako agiri hauen digitalizazioa: (1936-1937)
-Misio-aginduen dokumentazioa: Bizkaia-Arabako frontea.
-Operazioen aginduak: Bizkaia-Arabako frontea.
-Nafarroako Brigaden operazioen agindu orokorrak.
-Kanpaina parteak: Bizkaia-Arabako frontea.
-Vitoria-Gasteizko aerodromoa.
-Lasarteko aerodromoa.
-Bonbardatutako Gernikako argazkiak, apirilaren 28an hartutakoak Breguet XIX errekonozimentuko hegazkinetik.
-Euskadiko argazki orokorrak, errekonozimenduko hegazkinetatik hartuta.
-Ipar-Euskadi mapak.
-Euskadiko hiriguneetako planoak.
(1.000 dokumentu baino gehiago).

Francisco Franco fundazioan ikerketa (Madril) 2016

Ikerketa: Gernikako bonbardaketa eta Gerra Zibila Euskadin.
Inbentarioa: Gerra Zibila Euskadin eta Euzkadiko Gobernua: Agirre.


Erregistro zibilean ikerketa (1937) Gernika-Lumoko epaitegia (2016)

Gernikako bonbardaketan hildakoen ikerketa.
Heriotza aktak 15. tomoa, III. atala (Heriotzak): 1932ko azaroaren 16tik - 1937ko apirilaren 25era.


Aire armadako artxiboa (Madril) Jesús Salas Larrazabal fondoa (2016)

Gernikako bonbardaketari buruzko bere ikerketatik sortutako dokumentazioaren digitalizazioa: piloto alemanen elkarrizketak, krokisak, planoak, gutunak, eta abar. (1.000 dokumentutik gora).


Félix Maíz fondoa (Emilio Molaren idazkari partikularra) (Iruña) (2016)

Nafarroako artxibu nagusiak ikerketa (Maíz fondoa): Francisco Franco eta Serrano Suñerrekin izandako posta-trukea. Argazkiak: Mola, Franco, Serrano Suñer...


Indalecio Prieto Fundazioko artxiboa (Alcalá de Henares) (2015eko ekaina)

Gerra Zibila Euskadin nola izan zen azaltzen duen dokumentazio ugari dago artxibo honetan. Hegazkineriaren gerra parteak eta Prietok Jose Antonio Agirre eta Manuel Irujorekin izandako posta-trukea dira aipagarrienak.


Villaviciosa de Odoneko Aire armadako artxibo Militarrean ikerketa (2015eko ekaina)

1936ko urriaren 15etik 1937ko urriaren 21a bitartean, iparraldeko aire indarren lanen egunerokoak begiratu dira. Iparraldeko gerraren atalean Bizkaiko lanen plan orokorra aipatu behar da. 1937ko martxotik 1938ko martxora bitartean Gasteizko aerodromoan izandako mugimenduen berri irakur daiteke; baita Agoncillo (Logroño), Somorrostro eta Sondikako kanpaina aerodromoenak ere. Condor Legioa eta Italiako Aviazione Legionariaren dokumentazioa aztertu da.
Kindelan Familiaren fondoa ere aztertu da eta Vigon eta Kindelanen arteko posta-trukatzean iparraldeko kanpainari buruzko gutunak aurkitu dira.


2015eko apirileko ikerketa: The National Archives (Kew, London, United Kingdom)

Erresuma Batuko artxibu nazionalean (The National Archives) (Kew, Londres) gerra zibilari buruzko nformazio asko du Estatuko departamentu desberdinetan. Euskal gaiaz jardun zuen britainiar Gobernuak, hori dela eta Cabinet papers-CAB-ean euskal haur errefuxiatuak eta 1937ko apirileko Gernikako bonbardaketari buruzko informazioa dago. Atalik garrantzitsuena Foreign Office-FO-ekoa da, Atzerri Ministerioan. Oraingoan italiako aireko indarrari buruz gerra zibil garaian dagoen ingelesezko dokumentazioan oinarritu da ikerketa.


2014ko abenduko ikerketak: New Yorkeko zenbait artxibotan.

Gernikako Bonbardaketari buruzko Dokumentazio Zentruko arduradunak Gernikako Bonbarkadeta eta Gerra Zibila Euskadin gaiei buruzko informazio bilatzen izango dira New Yorkeko zenbait artxibotan: Roosevelt artxiboa eta New York eta Columbia Unibertsitateetan.

FRANKLIN D. ROOSEVELT PRESIDENTIAL ARCHIVE-ean (HIDE PARK-NEW YORK) ikerketa
Gerra Zibila eta Gernikako bonbardaketari buruzko dokumentazioa, gutunak batez ere. Aipagarriak dira presidentearen idazkaritzako eta euskal errrefuxiatuen fondoak.

TAMIMENT LIBRARY-n (New Yorkeko Unibertsitatea)
Aipagarria da ALBA (Abraham Lincoln Brigade Archive) fondoak Gerra Zibilari buruz dituen argazki eta gutunak.

COLUMBIA UNIBERTSITATEA (New York)
Agirre Lehendakaria Columbiako Unibertsitatean Historia irakasle bezala egon zen garaiko gutunak dira aipagarrienak.


2014ko ikerketak: Centro Documental de Memoria Histórica (Salamanca) - Arxiu Montserrat Tarradellas i Macia (Cataluña)

Gernikako Bonbardaketari buruzko Dokumentazio Zentruko arduraduna Gernikako Bonbarkadeta eta Gerra Zibila Euskadin gaiei buruzko informazio bilatzen izan da artxibu hauetan:
- Centro Documental de Memoria Histórica (Salamanca)
- Arxiu Montserrat Tarradellas i Macia (Poblet. Catalunia)

Centro Documental de la Memoria Histórican egin den ikerketan berriki jaso dituzten dokumentuak aztertu dira, esaterako Negrín Artxibua, Fundación Francisco Franco, Ginebrako Gurutze Gorriaren artxibua, Centellesen argazki-artxibua eta Condor Legioari buruzko Heinrich Allersen argazki-artxibua.

Arxiu Tarradellasen funts hauek aztertu dira: Arxiu Generalitat-Exili, Manuel Irujorekin posta-trukea, Jesús de Leizaolarekin posta-trukea, Euskadi eta Cataluniaren arteko harremanak, Eusko Alderdi Jeltzalea, Conselleria de Defensa, President Companys, Nazioarteko informazioa eta kanpoko esku-hartzea.

Ikerketa hau oso aberasgarria izan da, bi mila dokumentutik gora eskuratzeko aukera eman baitu.

Dokumentazio guzti hau ikertzaileen esku egongo da sailkatu eta katalogatu ostean.


Alemaniako Bundesarchiv, Politisches Archiv (PAAA) eta Staatsbibliothek-en ikertzen (2013, Berlin)

2013ko abenduan Gernikako Bonbardaketari buruzko Dokumentazio Zentruko langileak, artxiboetan egiten ari diren ikerketei jarraituz, Berlinera joan ziren. Ikerketa bidaia hauek helburua Gernikako bonbardaketa eta Euskadiko Gerra Zibilari buruzko materiala biltzea da. Artxibo hauetan izan ziren bilaketa egiten:

Bundesarchiv: Alemaniako Errepublika Federaleko Artxibo Nazionala. Berlinen Ministerioko, estatuko erakundeetako eta Alemaniako partidu politikoen dokumentuak daude; dokumentazio militarra, berriz, Friburgo de Brisgovian dago.

Politisches Archiv des Auswärtigen Amts (PAAA): Alemaniako Kanpo Arazoetako Ministeritzako Artxibo Politikoan 1867tik hona Alemaniak egin dituen nazioarteko akordioak eta kanpoko politikarekin loturako dokumentuak daude.

Zeitungsabteilung (Staatsbibliothek) -. Alemaniako Hemeroteka Nazionala – Berlín: Alemanian argitaratu diren egunkari guztiak daude bertan. Gernikako bonbardaketa aipatzen duten egunkari guztiak bildu dira 1937ko apirilaren 26tik aurrera eta digitalizatu egin dira.


Villaviciosa de Odoneko Artxibo Militarrean ikerketa (2013)

Abuztuaren 5etik 9ra Gernikako Bonbardaketari buruzko Dokumentazio Zentruko pertsonala artxibo honetan ikertzen egon da. Hainbat dokumentu kontsultatu dira eta funtsa berriak ere, orain dela gutxi artxibo honi emandakoak. 500 dokumentu baino gehiago digitalizatu dira.


Avilako Artxibo Militarrean ikerketa egiten (2013)

Uztailaren 8tik 12ra Gernikako Bonbardaketari buruzko Dokumentazio Zentruko arduraduna Avilako Artxibo Militarrean ikertzen egon da, Gernikako Bonbardaketa eta Gerra Zibila Euskadin gaiak aztertuz. Orain hamabost urte egin zen leku berean ikerketa eta gai berdinei buruzko hainbat dokumentu aurkitu ziren.

Hala ere, azken urteetan, besteak beste Martínez Bande eta J. M. Campúa-ren argazki bildumak kaleratu dira, horregatik egin behar izan da ikerketa berri hau. Bilduma hauez gain, beste hainbat dokumentu aztertu dira (Zona Roja, Zona Nacional, Cuartel General del Generalísimo, Gobierno de Euzkadi, eta abar) eta 900 dokumentutik gora digitalizatu dira. Material guzti hau ikertzaileen esku egongo da katalogatu eta informatizatu ondoren.


Administrazio Orokorreko Artxiboan ikertzen (Alcalá de Henares) (2012ko azaroa)

Gernikari buruz dagoen informazioan oinarritu da Administrazio Orokorreko Artxiboan (AGA) egin dugun ikerketa. "Dirección General de Regiones Devastadas"-ek egindako eraikuntza eta berreraikuntza lanen gaineko dokumentazio ugari aurkitu da.

Bestalde, bildumak eta argazki artxiboak daude AGAn gordeta: XX. mendean zehar egindako Gernikako argazkiak ikus daitezke, Gerra Zibil garaiko Bizkaiko argazkiak eta Delegación Nacional de Prensa, Propaganda y Radio del Movimiento Nacional / Medios de Comunicación Social del Estado-k gordetako artxibu eta argazki bildumak ere.


Italiako Stato Maggiore dell'Esercitoko agiritegian ikertzen (Erroma) (2012ko martxoa)

Italiako Stato Maggiore dell'Esercitoko agiritegian Bizkaian egindako operazio militarren gaineko informazio garrantzitsua dago. Dokumentu motak aipatzen baditugu, Euskadin italiarrek izan zuten parte-hartzeari buruzko txostenak, mapak eta argazkiak aipa daitezke.

Burdinezko gerrikoa, 1937ko italiarren eta euskal nazionalisten akordioak eta euskal batailoien errendizioa dira dokumenturik interesgarrienak.

Campagna di Spagna 1936-1939 funtsa da aipagarriena, VS/1 katalogo-zenbaki topografikoduna; bertan, Aviazione Legionariak zenbait herritan egindako bonbardaketen ondorioak erakusten dituzten 300 argazki daude.


Estatu Batuetako Artxibu nazionaletan ikertzen (NARA) (Washington) (2011ko abendua)

Washington-eko Artxibo Nazionaletan ikertzen ibili ondoren gai honi buruzko informazio asko aurkitu da: Euskadin Gerra Zibila nola joan zen azaltzen duen bilduma, esate baterako, Estatu Batuetako enbaxadak Donibane Lohitzunen (Lapurdi) idatzitako dokumentu sorta, Bilboko kontsulatuak eta Espainiar estatuan zeuden beste hainbat kontsulatuetako dokumentazioa (Bartzelona, Madril, Malaga, Palma de Mallorca, Sevilla, Valentzia eta Vigo).


Italiako Stato Maggiore dell'Esercitoko agiritegian ikertzen (Erroma) (2011ko urria)

Italiako Stato Maggiore dell'Esercitoko agiritegian Bizkaian egindako operazio militarren gaineko informazio garrantzitsua dago. Dokumentu motak aipatzen baditugu, Euskadin italiarrek izan zuten parte-hartzeari buruzko txostenak, mapak eta argazkiak aipa daitezke.

Burdinezko gerrikoa, 1937ko italiarren eta euskal nazionalisten akordioak eta euskal batailoien errendizioa dira dokumenturik interesgarrienak.

Campagna di Spagna 1936-1939 funtsa da aipagarriena, VS/1 katalogo-zenbaki topografikoduna; bertan, Aviazione Legionariak zenbait herritan egindako bonbardaketen ondorioak erakusten dituzten 300 argazki daude.


Italiako Kanpo Arazoetako Ministeritzako Agiritegi diplomatikoan ikertzen (Erroma) (2011ko martxoa)

Italiako Kanpo Arazoetako Ministeritzako Agiritegi diplomatikoan (Erroma), Archivio Storico Diplomatico, Ministerio degli Affari Esteri-n egin den ikerketaren jarraipena, 2011ko martxoan.

Italiako Kanpo Arazoetako Ministeritzako Agiritegi diplomatikoan ikertzen (Erroma) (2010eko azaroa)

Italiako Kanpo Arazoetako Ministeritzako Agiritegi diplomatikoan (Erroma), Archivio Storico Diplomatico, Ministerio degli Affari Esteri-n egin den ikerketan, 2010eko azaroan, Affari Politici, Ufficio Spagna eta Fondi di Guerra-Guerra di Spagna dokumentuak aztertzen aritu dira. Euskal Herriko Gerra Zibilari buruzko ikerketa sakona egiteko ezinbesteko dokumentuak dira. Bizkaiko kanpainari buruzko italiar tropen txostenak, Santoñako paktua eta euskal batailoien errendizioa ulertzeko dokumentu garrantzitsuak dira.


Ufficio Storico Estado Major dell'Aeronautica Militare (Italia)-an ikertzen (2010eko maiatza)

Ufficio Storico Estado Major dell'Aeronautica Militare-an (Italia) Gerra Zibilean Euskal Herrian egin ziren aire operazioei buruzko dokumentazio ugari dago. Dokumentu garrantzitsuenak unitateei bidaltzen zitzaizkien operazioen aginduei buruzkoak dira: erasoaren helburua, posizioa, betetzeko ardura zuten aparatuak, ordutegia eta ibilbidea, eraso modalitatea eta erabili beharreko bonba kopurua, arlo teknikoko beste datu batzuen artean.


Alemaniako Kanpo Arazoetako Ministeritzan ikertzen (2009. Berlín)
(Politisches Archiv des Auswärtigen Amts (PAAA)

Politisches Archiv des Auswärtigen Amts (PAAA), Alemaniako Kanpo Arazoetarako Ministerioaren Archivo Politikoak, 1867 geroztiko alemariar kanpo politikari buruzko nazioarteko akordio eta dokumentuak gordetzen ditu.

Alemaniako kanpo politikari buruzko dokumentuak. D seriea (1937-1941)1. Konstantin von Neurath eta Joachim von Eibbentrop eta honen Estatuko idazkariek, Wilhelm Faupel ( Enbajadore Alemana Salamankan) eta beste hainbat instituziok (alemandarrak eta kanpotarrak) burututako dokumentuen bilduma batzen ditu.


Britainiar artxibo Nazionaletan ikertzen (Erresuma Batua 2009)

Foreign Office-ko dokumentazioa (1936-1939), Erresuma Batuaren atzerriko harremananei buruzkoak, Guda Zibilean Parte Ez Hartzearen politikari buruzkoak, Ingalaterrara ebakuatutako euskadiko umeei buruzkoak, Gernikako Bonbardeaketaren komisio ikertzailearen sorrerari buruzkoak...


Britainiar artxibo Nazionaletan ikertzen (Erresuma Batua)

Foreign Office-ko dokumentazioa (1936-1939), Erresuma Batuaren atzerriko harremananei buruzkoak, Guda Zibilean Parte Ez Hartzearen politikari buruzkoak, Ingalaterrara ebakuatutako euskadiko umeei buruzkoak, Gernikako Bonbardeaketaren komisio ikertzailearen sorrerari buruzkoak...


Fernando Gómez Peláez fondoa

Fernando Gómez Peláez artxiboa espainiar erbeste libertariaren fondorik garrantsitzuenetariko da. Berau osotzen duten dokumentuak, Lanaren Konfederazio Nazionaleko (CNT-eko) militantzia luzean eta erbesteko publikazio libertarien zuzendari bezalala egindako argitalpen lanetan bildutakoak dira. Guda ondoko anarkosindikalismoaren iturri garrantsitzua da.


José Martínez Guerricabeitia Fondoa

1939-1980 garaiko egunkari, foileto, panfleto, gutun, eskuizkribu eta imprimaturido dokumentazio bilduma.


Amsterdam-eko Gizarte Historiaren Institutoan Ikertzen (Holanda)

1939an, Francok iparraldeko azken gune errepublikarrak hartu baino aste gutxi arinago, Pirineotatik zehar eraman ziren hainbat dokumentu instituto honetara. Bi fondo ikertuko dira: José Martinez Guerricabeitia Fondoa eta Fernando Gómez Peláez Fondoa. Fondo bi hauetan Euskadin Guda Zibilari buruzko hainbat idatzizko dokumentazio eta dokumentazio grafikoa agertzen dira.


Vatikanoko Artxibu Sekretuan ikertzen (Vaticano 2008)

Bigarren fasean, 2008ko martxoko bisitan, lehen bidaian oraindik zabaldu gabe zegoen dokumentazioa aztertzeko aurkera izan zuten, hau da, Affari Ecclesiastici Straordinari. Spagna 1937.Fondo Segreteria di Stato.
Ikerketa amaitu eta dokumentuak katalogatu ostean, Gernikako Bonbardaketari buruzko Dokumentazio Zentroan aztertzeko prest egongo dira.


Vatikanoko Artxibu Sekretuan ikertzen (Vaticano. 2007)

2006ko ekainean Vatikanoko Artxibu Sekretuko Pio XI.aren Aitasaindutza-aldia, irailetik aurrera ikertzaileentzat zabalduko zutela jakinarazi zen. 1922tik 1939ra bitarteko dokumentu hauek desklasifikatzeak Espainiako Guda Zibilean Vatikanoak izan zuen jokaerari buruzko informazio zehatzagoa emango du.
2007ko urtarrilean, Iratxe Momoitio Astorkia, Gernikako Bakearen Museoko zuzendaria, eta Ana Teresa Nœ¯ez Monasterio, Gernikako Bonbardaketari buruzko Dokumentazio Zentroaren arduraduna, Erromara joan ziren, bertan aurkitzen zuten informazio interesgarri guztia kopiatu eta Gernikar guztien eskura ipintzeko asmoz.
Ikerketaren lehen fasean, Madrileko Nuntziaturari buruzko guztia aztertzeko aukera izan zuten. Bertan, euskal haur errefuxiatuen zerrendak, atzerrian zeuden umeek etxekoei bidalitako gutunak, monsinore Antoniuttiren kartak eta abar aurki daiteke.


© 2017.GernikakoBakearenMuseoaFundazioa | COPYRIGHT | DATUEN BABESA | KONTRATAZIOAK | ERABILERRAZTASUNA